Poniższa analiza dotyczy typowej, groźnej sytuacji, w której wystąpiła w Polsce gołoledź. Przypadek miał miejsce 10 stycznia 2010 roku.

Sytuacja baryczna:

Nad obszarem Polski zalegał ciepły front atmosferyczny związany z niżem znad północnych Włoch. Północna część kraju była pod wpływem rozległego wyżu znad Skandynawii i zachodniej Rosji.

Nad wychłodzony obszar Polski od południa i południowego wschodu nasunęło się cieplejsze powietrze, które najpierw, przed przyziemną linią frontu ciepłego, znajdowało się w górnych warstwach troposfery, a za frontem ciepła masa powietrza zajmowała już całą wertykalną przestrzeń troposfery.

Warunki w swobodnej atmosferze:

10 stycznia 2010 w swobodnej atmosferze w związku z powyższą sytuacją baryczną panowały sprzyjające warunki do wystąpienia zjawiska gołoledzi (Ryc. 6.1). Sondaż aerologiczny z godziny 00 UTC 10 stycznia 2010 wykonany w Legionowie wyraźnie pokazuje charakterystyczne cechy sytuacji sprzyjającej gołoledzi – rozkład temperatury w przekroju pionowym troposfery. Charakterystyczna warstwa ciepła (tzw. ciepły nos), tu na poziomie od około 1,3 km do około 2 km, oraz znajdująca się poniżej, od powierzchni ziemi do około 1,3 km, warstwa chłodnego powietrza o temperaturze poniżej 0˚C. Sytuacja inwersyjna.

  • duża wilgotność, powyżej 90%, w dolnej połowie troposfery (do 5-6 km) sugerująca zachmurzenie i opady.
  • skręt wiatru z kierunków wschodnich na południowe na wysokości około 3 km odzwierciedlający adwekcje ciepła na górnych poziomach.
Diagram aerologiczny wykonany na podstawie sondażu z 10.01.2010 o godz. 00 UTC w Legionowie (IMGW PIB, 2010)

Ryc. 6.1. Diagram aerologiczny wykonany na podstawie sondażu z 10.01.2010 o godz. 00 UTC w Legionowie (IMGW PIB, 2010)

Pogoda w Polsce:

W tej sytuacji na znacznym obszarze Polski wystąpiło zjawisko gołoledzi (Ryc. 6.2) spowodowane zarówno opadami marznącego deszczu jak i mżawki. Na obszarze za frontem ciepłym (południowa Polska) opady marznące już nie występowały, przechodząc w opad deszczu lub mżawki, co świadczy o klasycznym rozkładzie temperatury w wycinku ciepłym (cieplej przy ziemi, im wyżej tym, generalnie, chłodniej). Przed frontem, w Polsce północnej i zachodniej, występowały opady śniegu, deszczu lodowego lub śniegu ziarnistego (Ryc. 6.2).

Powyższa sytuacja jest klasycznym przykładem warunków generujących niebezpieczne w swym zasięgu i natężeniu zjawisko gołoledzi. Stacjonarny, lub wolno przemieszczający się, aktywny front ciepły blokowany przez wyż znad północnej Europy spowodował skumulowanie się ilości opadu marznącego w niektórych obszarach, co spowodowało duże straty w infrastrukturze (por. rozdz. 3).

Mapa synoptyczna Polski z godz. 00 UTC 10.01.2010 (IMGW PIB, 2010)

Ryc. 6.2. Mapa synoptyczna Polski z godz. 00 UTC 10.01.2010 (IMGW PIB, 2010)